Molecaten bij Hattem

Even ten zuiden van het Gelderse stadje Hattem, daar waar het Veluwemassief overgaat in de IJsselvallei, ligt Huis Molecaten, een huis op een gelijknamig landgoed met een heel boeiende geschiedenis die, zeker voor wat betreft de naam, teruggaat tot 1348. Het huis is het hoofdgebouw van een in 1646 gebouwde buitenplaats dat verder bestond uit een ommuurd binnenplein, een poort, een brug over een gracht en twee bouwhuizen op een voorplein. Twee watermolens completeerden het geheel. Door de eeuwen heen is Huis Molecaten herhaaldelijk verbouwd, naar gelang de wensen van de opeenvolgende generaties bewoners. Dat maakt Huis Molecaten nu juist zo bijzonder: door alle bouwkundige aanpassingen heeft het huis de bewoners steeds voldoende wooncomfort kunnen bieden. Het huis is nu een rijksmonument.

Metamorfose, 1824-1912
Robbert August Adolf Carel Maurits baron van Heeckeren van Molecaten kreeg Molecaten in april 1824 in handen, na een uitgebreid familieberaad en ruim vier jaar na het overlijden van zijn oudere broer Evert. Molecaten onderging een metamorfose. Robbert liet het huis direct aan de neoclassicistische bouwstijl aanpassen. De kappen van de vier torentjes werden verwijderd en bij de zolders van de twee middendelen getrokken. De lessenaardaken aan de oost- en westzijde werden gesloopt. De oost- en westgevel werden verhoogd waarna een doorlopend schilddak kon worden gebouwd.

De oorspronkelijke ramen werden vergroot en veranderd in schuiframen. De nieuwe ramen konden van buitenaf worden gesloten met zonneblinden die dienden om warmte uit of in het huis te houden, als veilige afsluiting en om zonlicht te weren. De laatste, groen geschilderde zonneblinden waren tot circa 1970 in gebruik en zijn bewaard gebleven. Om in de noordgevel grotere ramen te kunnen plaatsen werd de zandstenen waterlijst op diverse plaatsen weggebroken. Alle gevels kregen een okergekleurde schelpkalkpleisterlaag waaronder alle oude bouwsporen werden weggewerkt. Pas 140 jaar later, bij het afbikken van de pleisterlaag, kwam het metselwerk tevoorschijn waaruit wij de bouwgeschiedenis van het huis kunnen 'lezen'.

Diverse karakteristieke delen van de buitenplaats Molecaten zijn in de loop der tijden gesloopt. Het bruggenhoofd met de poort en torens, de muur en de beide bouwhuizen sloeg men tot puin. Zwaar sloopmateriaal is wellicht elders hergebruikt. Het lijkt er op dat de twee natuurstenen pijlers van het toegangshek bij Spijker Watervliedt, net buiten Molecaten, eens aan weerszijden van de poort stonden. Aanvankelijk handhaafde men de brug aan de noordzijde van het binnenplein. Later kwam de brug te vervallen en legde men aan de noordwestzijde van het binnenplein een dam over de Trijsbeek. Op deze dam staan aan weerzijden twee leeuwen, van Bentheimer zandsteen, die dateren uit de 17de eeuw. Mogelijk zijn dit de leeuwen die boven de vroegere ingangspoort zaten.

Al deze veranderingen waren erop gericht het comfort van Huis Molecaten te verhogen en het huis aan 19de eeuwse eisen te laten voldoen. Robbert slaagde daarin wonderwel.

Bron: Huis Molecaten door Ronald Prins.

Zie ook

  • Huis Molecaten